घर बसल्या गुप्तहेर बनविणारे फेसबुक

काही दिवसांपूर्वी व्हॉटसअपवर एक मेजेस आला होता. पूर्वी मूलभूत गरजा या तीन होत्या अन्न, वस्त्र आणि निवारा. या मूलभूत गरजा आता पाच झाल्या आहेत अन्न, वस्त्र, निवारा व्हॉटसअप आणि फेसबुक. टाईमपाससाठीचं हे साधन आता लोकांच्या उपयोगी पडू लागलंय. मात्र याचे दुष्परिणाम हे न दिसणारे आहेत. मी फेसबुक वापरतो, त्यामुळे ते पूर्णपणे वापरणं थांबवा असं सांगण्याचा मला नैतिक अधिकार नाही. फेसबुक कसं वापरायला पाहीजे हे मात्र मी नक्की सांगू शकेन.

काही महिन्यांपूर्वी मी ठाण्यावरून पुण्याला जात होतो. प्रवासामध्ये माझ्या शेजारी बसलेल्या प्रवाशाची बस थांबली तेव्हा ओळख झाली. मी मराठीला अँकरींग करताना त्यांनी पाहीलं होतं. बोलण्याच्या ओघात कळालं की त्यांचं नाव स्वप्नील शिंदे असं होतं. बंगळुरूमध्ये एका अत्यंत मोठ्या सॉफ्टवेअर कंपनीमध्ये ते फारच मोठ्या पदावर कामाला आहेत. असं असूनही माणूस एकदम साधा आणि मनमोकळा होता. बोलताना त्यांनी मला माहिती नसलेल्या मुद्दावर बोलायला सुरूवात केली. फेसबुकवरून ठेवली जाणारी पाळत असा त्यांचा विषय होता. भलत्याच इंटरेस्टींग पद्धतीने त्यांनी सांगायला सुरूवात केली. त्यांचा एका ओळखीतल्या मुलाला अचानक धमक्या यायला लागल्या होत्या. मुलगा खूप घाबरला आणि विचित्र वागायला लागला. हा प्रकार त्याच्या आईने शिंदेंना सांगितला, त्यांनी या मुलाची फेसबुक टाईमलाईन बघितल्यानंतर त्यांना खरा प्रकार लक्षात आला. एका कॉमेंटमुळे काही धर्मांध मुसलमानांनी या शाळकरी मुलाला धमक्या दिल्या होत्या.

शिंदे यांच्या बोलण्यातून एक गोष्ट कळाली ती म्हणजे की तुम्ही आभासी जगात अजिबात सुरक्षित नाही. जितके तुम्ही फेसबुकच्या अधीन जाल तेवढे तुम्ही उघडे नागडे होत जाल. डेटा चोरी प्रकरणी मधल्या काळात मोठा गहजब झाला होता. तुमच्या आवडीनिवडी फेसबुक गुपचूपपणे संकलित करून ठेवत असते. या आवडीनिवडी काही कंपन्यांना विकण्यात आल्या होत्या. ज्यामध्ये अमेरिकेतील राजकीय पक्षही सामील होते. यानंतर बऱ्याच सुरक्षा उपाययोजना केल्याचा दावा फेसबुकने केलाय. मात्र तरीही तुम्ही सुरक्षित नाही.

फेसबुकवर आपण सहजपणे Travelling to Singapore असा मॅप शेअर करून मोकळे होतो, सिंगापूरला निघालेल्या सगळ्या मंडळींचे एअऱपोर्टवरचे फोटो काढून लगेच अपलोड करतो. बास्स मी चोराला इतकी माहिती पुरेशी आहे. तुम्ही घरी नाही आणि पुढचे २-३ दिवस तरी येणार नाही हे कळतं. मग घरी येईपर्यंत तुमचं घर साफ झालेलं असतं.

मध्य प्रदेशात एका तरुणीची हत्या झाली. हत्या करणारा तिचा लहानपणीचा मित्र होता ज्याने फेसबुकवरून तिचा पत्ता शोधून काढला होता, फेसबुकवरूनच त्याने तिला लग्नाची मागणी घातली होती, ज्याला तिने नकार दिल्याने त्याने तिचा खून केला.


नोयडामध्ये एका महिलेला ती फेसबुकवरून चॅट करत असलेल्या माणसाने फुलांचा बुके आणि केक पाठवला. सुरुवातीला या महिलेशी आरोपी सभ्यपणे बोलत होता नंतर त्याने अश्लील संभाषण करायला सुरूवात केली होती


हैद्राबादमध्ये एका तरुणाने त्याच्याच इंजिनिअरिंग कॉलेजमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थिनीचे फेसबुकवरून फोटो डाऊनलोड केले आणि SEX साठी मला कॉल करा असे मेसेज टाकून तिचा नंबर व्हायरल केला.


फेसबुकने त्यांच्याच एका सुरक्षा अभियंत्याला साठवून ठेवलेली ठेवलेली माहिती मिळवत शेकडो महिलांना अश्लील संदेश पाठवले होते.

फेसबुकवर तुम्ही जे काही मांडता त्यातून तुमची आवड, तुमचा कल, विचारसरणी, खासगी गोष्टी फोटो, व्हिडीओ अशा हजारो गोष्टी जगभरातील लाखों लोकांना सहजपणे कळू शकतात. याचा गैरफायदा घेतला जाऊ शकतो, त्यामुळे फेसबुक वापरताना लिमिटमध्ये राहा. काही लोकांना सवय असते सकाळी उठल्यापासून मी दात घासतोय/घासतेय पासून आता रात्री मी झोपतो/झोपते इथपर्यंत सगळे मेसेज टाकण्याची. ही सवय त्यांच्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. फेसबुक हे फोटो अपलोड करण्यासाठी अत्यंत धोकादायक ठिकाण आहे. हे फोटो मॉर्फींग करून अश्लील फोटो बनवले जाण्याची दाट शक्यता असते. हे प्रकार टाळले तर सुरक्षित आणि सुखी समाधानी जीवन जगण्याचा मार्ग अधिक सोपा होऊ शकतो.